De avond is ongemak

Auteur: Marieke Lucas Rijneveld

Uitgever: Atlas Contact

Aantal pagina’s: 271

 

Ik moest eerst een hele poos bijkomen nadat ik dit boek gelezen had.

Wat een pijn, wat een verdriet en wat een eenzaamheid heeft Marieke Lucas Rijneveld hier onder woorden gebracht! Haarscherp tekent ze met een poëtisch woordgebruik, dat pijn doet als het niet zo mooi was, hoe een gezin ten onder gaat door de dood van een zoon en broer. Het is eigenlijk te ziek voor woorden, maar deze woorden zijn zo mooi, dat je blijft lezen, al krimpt je hart ineen van afschuw en medelijden met Jas, haar ouders en haar broer en zusje.

 

avond is ongemak

 

Jas

Jas, haar echte naam komen we niet te weten, trekt haar jas niet meer uit na het moment dat haar broer Matthies is verdronken in een wak tijdens een schaatstocht over het meer. Hij ging ‘naar de overkant’ en zij mocht niet mee omdat ze te klein was. Het is haar schuld dat hij nu dood is, want zij heeft aan God gevraagd of Hij alstublieft haar broer Matties wou nemen, in plaats van haar konijn Dieuwertje, waarvan ze dacht dat die op het menu stond voor het kerstdiner. En nu is ze bang voor alles, daarom blijft ze in haar jas, uit angst dat haar iets ergs overkomt. Ze houdt ook haar poep op, want er mag niets uit haar weg. Haar oudere broer Obbe en zij voeren gruwelijke experimenten op dieren uit om de dood van Matthies te kunnen begrijpen, al weten ze niet hoe.

 

Verwaarloosd

Hun ouders kunnen niet omgaan met de dood van Matthies en er mag niet over hem gepraat worden. De vader dreigt iedere keer weg te lopen en moeder hongert zichzelf uit en Jas is bang dat ze zichzelf iets aandoet. De kinderen worden niet gezien en niet getroost in hun verdriet. Jas hunkert ernaar om door haar moeder aangeraakt te worden, maar dat gebeurt niet. Ook de seksuele ontwikkeling van de kinderen raakt verstoord:

Vader en moeder zien onze tics niet. Ze hebben niet door dat hoe minder regels er zijn, hoe meer we deze zelf gaan verzinnen. Obbe vond daarom dat we bij elkaar moesten komen en na de kerkdienst zijn we naar zijn slaapkamer gegaan.

Het laat zich raden dat er ook op dat gebied één en ander scheefgroeit.

 

Het Plan

Als er dan ook nog een Mond-en-Klauwzeer crisis uitbreekt en alle koeien op hun boerderij geruimd moeten worden is het drama compleet. Jas en haar zusje Hanna bedenken een Plan; er moet iemand komen om hen te redden. Misschien Boudewijn de Groot, die zulke gevoelige liedjes over de liefde zingt. Of de veearts, de enige die zich een beetje om Jas lijkt te bekommeren, al lijkt het erop dat zijn  motieven niet helemaal zuiver zijn, naarmate ze opgroeit.

 

Padden en God

Jas heeft twee padden in een emmer op haar kamer verstopt. Die probeert ze voortdurend te laten paren, want als ze dat gaan doen komt alles weer in orde en zullen haar ouders ook weer gaan paren.

Ze praat tegen hen:

Kijk, ik weet niet wat liefde is, maar wel dat je er hoog door kunt springen, dat je er meer baantjes door kunt zwemmen, dat het je zichtbaar maakt. (…) Eerlijk gezegd, zeer gewaardeerde padden, denk ik dat we ons ingegraven hebben, ook al is het zomer. We zitten diep in de modder en niemand die ons er nog uithaalt. Hebben jullie eigenlijk een God? Een God die vergeeft of een God die onthoudt? Ik weet niet meer wat voor God wij hebben. Misschien is Hij op vakantie of heeft Hij zich ook ingegraven. In ieder geval is Hij minder op de zaak.

Ook twijfelt ze er steeds meer over of ze God wel lief genoeg vindt om met Hem af te spreken.

Zo ben ik erachter gekomen dat je op twee manieren het geloof kwijt kunt raken: sommige mensen verliezen God als ze zichzelf vinden, sommige mensen verliezen God als ze zichzelf verliezen.

Jas worstelt met zichzelf, met haar lichaam, haar seksualiteit, met God en met het leven. Ze probeert wanhopig oplossingen te bedenken om grip te houden op alles wat er gebeurt. Het is maar de vraag of ze daarin slaagt.

 

Wat ik ervan vond:

Het boek zit vol metaforen en woordspelingen, af en toe iets te veel naar mijn mening, en ook niet altijd even geloofwaardig. Om alles te kunnen bevatten moet je het nog minstens één keer herlezen. Maar het verhaal is zo rauw en hartverscheurend! Je hoopt de hele tijd dat iemand oog heeft voor die arme verwaarloosde kinderen. Dat je de bladzijde omslaat en dat er dan iemand komt om hen te redden. Waarom komt de juf niet in actie, de dominee, de veearts?  Aan het eind blijf je verpletterd achter.

Wat een boek!

 

 

 

 

 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s